|
Astım nedir?
Astım, hava yollarının çeşitli uyaranlara artmış yanıtının söz konusu
olduğu, tekrarlayıcı, kendiliğinden veya tedavi ile tamamen veya kısmen geri
dönüşümlü öksürük, hırıltı, nefes darlığı gibi belirtilerinin yer aldığı bir
hastalıktır.
Neden olur?
Çocukluk çağında % 90 oranında allerjik kökenli olduğu bilinmektedir. Yıl
boyu maruz kalınan ev içi allerjenlerin bronşlarda yarattığı allerjik iltihabi
durum, soğuk hava, egzersiz, viral solunum yolu enfeksiyonları, kimyasal
buharlar, hava kirliliği ve sigara dumanı gibi nonspesifik uyaranlarla temas
sonucu astım belirtilerinin ortaya çıkmasına neden olur. Bunun yanında spesifik
olarak allerjinin söz konusu olduğu ev dışı allerjenlerle temas sonucu
genellikle mevsimsel olarak aynı tablo gözlenmektedir.
Nasıl seyreder?
Astım tanısı alan çocukların çoğunun hayatın ilk 2 yılında belirti verdiği
saptanır. İlk yıllarda öksürük ve hırıltının ana uyaranı viral solunum yolu
enfeksiyonlarıdır. Bu yaşlarda akciğerlerin gelişiminin henüz tamamlanmamış
olması, küçük hava yolu çaplarının dar, kıkırdak dokunun az olması, tekrarlayıcı
bronş daralmasına katkıda bulunur. Dört beş yaşlarında akciğerlerin gelişiminin
tamamlanması ile erken yaşlarda astım belirtileri gösteren birçok çocukta klinik
olarak düzelme gözlenmektedir. Düzelmeyen bir grup hasta ve daha geç astım
tanısı almış çocukların bir kısmı da ergenlik çağında klinik bir iyilik dönemine
girerler. Genel olarak çocukluk çağında astım tanısı almış hastaların yaklaşık
%50-60'ı ergenlik döneminde iyileşirler. İyileşen olguların bir bölümü orta yaş
döneminde tekrar hastalık belirtileri göstermeye
baÅŸlayabilmektedirler.
Nasıl teşhis edilir?
Astım tanısı koymada en değerli tanı aracı öyküdür. Öksürük, hırıltı ve / veya
nefes darlığı belirtilerinin gece kötüleşmesi şiddetle astımı düşündürür.
Yattıktan sonra veya sabaha karşı yaklaşık 30 dakika süreyle devam eden ve bronş
genişletici ilaçlara olumlu yanıt veren öksürük aksi ispat edilene kadar astım
kabul edilmelidir.
Akciğer fonksiyonları nasıl değerlendirilir?
Astımda akciğer fonksiyonlarının ölçülmesi gerek tanı gerekse tedaviye yanıtın
değerlendirilmesi açısından büyük önem taşır. Spirometre ile ölçülen solunum
fonksiyonlarında zorlu nefes verme sırasında yapılan ölçümlerin sağlıklı
bireylerle yapılan karşılaştırılması ve tedavi ile bu değerlerin göstermekte
olduğu düzelme değerlendirilmektedir.
Allerji nasıl belirlenir?
Astıma neden olması olası allerjinin hangi maddeye karşı geliştiğinin
saptanmasında allerji deri testleri kullanılır. Ön kol ön yüzüne veya sırta
delme metodu ile uygulanan deri testinde ciltteki kızarma ve kabarmanın
şiddetine göre değerlendirme yapılıp, hastanın neye allerjisi olduğu
saptanmaktadır.
Allerji deri testi uygulamasının mümkün olmadığı, 3 yaş altı çocuklar, yaygın
allerjik egzaması olan hastalar, antihistaminik içeren ilaç kullanmakta olanlar,
ciltte dermografismus adı verilen cilde bastırma sonucu kabarma reaksiyonu
verenlerde, kanda spesifik immünoglobulin E düzeyi saptanması yöntemiyle
allerjen tespiti yapılabilir.
Astım nasıl tedavi edilir?
Tüm allerjik hastalıklarda olduğu gibi astımda da birinci basamak tedavi alleji
geliştirilmiş olan maddeden uzak durmaktır. Uygun öneriler doğrultusunda
alınacak çevre önlemleri ile hastalık belirtilerinin ve bronşlardaki aşırı
duyarlılığın belirgin derecede azalması mümkündür.
Çevre önlemlerinin yeterli olmadığı, ilaç tedavisinin uygun görüldüğü hastalarda
havayolu ile akciğerlere çekilip bronşları tedavi eden sprey ilaçlar
kullanılmaktadır. Bunlar sadece bronşları gevşetici özelliğe sahip
rahatlatıcılar ve allerjik iltihabın yarattığı aşırı bronş duyarlılığını
azaltmak yoluyla tedavi edici özelliğe sahip olanlar olarak ikiye ayrılabilir.
Son yıllarda bu amaca yönelik kana karışma oranı en aza indirilmiş, kortizonlu
ilaçlara özgü yan etkileri ağızdan alınanlara kıyasla çok çok az olan yeni
jenerasyon kortizon bazlı sprey ilaçlar geliştirilmiştir. Allerjinin bronşlarda
yapabileceği kalıcı hasarı önlemede tek seçenek olarak sunulan bu ilaçlarla
astım belirtileri en aza indirilmektedir.
|
